środa, 31 maja 2017

443. Murale w Olsztynie

W Olsztynie sporo murali, które ostatnio przykuwają moją uwagę. Zobacz: Murale po olsztyńsku.
Mural przy j. Długim, ul. Bałtycka
Mural przy ul.Grunwaldzkiej
Mural na olsztyńskim Zatorzu
Mozaika na murze przy ul. Kopernika

czwartek, 25 maja 2017

442. Jezioro Długie

Dziś walka wiosny z zimą, czyli dwa weekendowe dni w Olsztynie. Poranek z kawą w ręku, gazetą i ulubioną muzyką w tle, południe nad jeziorem Długim, a wieczór przyniósł śnieg i smutek. Przeglądałem stare zdjęcia i myślałem o mojej Babci. Następnego dnia patrzyłem, jak ludzie wsiadają do wagonów na dworcowym peronie, walczą z walizkami, żegnają się z najbliższymi, trzaskają drzwiami i skład odjeżdża w nieznane. Takie banalne ukojenie.
W granicach administracyjnych Olsztyna znajduje się 15. jezior. W XIX w. miasto mogło poszczycić się jeszcze większą ilością zbiorników wodnych. Sprzedano np. jeziora położone przy obecnej ul. Warszawskiej. W prywatne ręce trafiły zbiorniki Choinki, Płociduga, Fajferek, Staw Górny. Niektóre z nich kupił przedsiębiorca August Hipler, który rozpoczął w celach zarobkowych spuszczanie wody i ich zasypywanie. Jezioro Fajferek zostało zasypane w 1882 r., a mieszkańcy Olsztyna przenieśli kąpiele nad jezioro Długie, gdzie 24 sierpnia 1878 r. oddano do użytku kąpielisko dostępne tylko dla przyzwoitej publiczności płci męskiej oraz dla nauczycieli i ich uczniów
Jezioro Długie położone jest w zachodniej części Olsztyna, w dorzeczu Łyny. Ma sztuczne połączenie z jeziorem Czarnym i Ukiel. Jego północna część jest zalesiona, na wschód od północnej zatoki jeziora znajduje się rezerwat Mszar, w części południowej – zabudowania. Wydłużony zbiornik rozciąga się na ponad 1,5 km, zajmuje prawie 27 ha, a w najgłębszym miejscu sięga 17 m.
Las Miejski, o którym już wspominałem, zobacz: Olsztyn, Egon, filmy, zajmuje powierzchnię 1054 ha i posiada dwa rezerwaty torfowiskowe – Redykajny i Mszar. Ze względu na swoje walory przyrodnicze zostały one objęte ochroną już w 1907 roku, co prawnie potwierdziły władze polskie w latach powojennych. W rezerwatach występują niezwykle rzadkie gatunki mchu oraz różne bagienne rośliny. Obszar rezerwatu Mszar ukształtował się w miejscu dawnego jeziora. 
Od lat 50. XX w. ścieki degradowały jezioro Długie, aż po 20 latach stało się najbardziej zanieczyszczonym w mieście. Pierwsze próby ratunku w latach 80. zakończyły się fiaskiem. Potem za rekultywację zbiornika wzięli się naukowcy z ówczesnej Akademii Rolniczo-Technicznej. Przez 10 lat wtłaczali do wody powietrze, a później wprowadzili środki strącające nadmiar fosforu. Dzięki tym wysiłkom do jeziora wróciło życie.
W Olsztynie mamy 10 mostów związanych z ruchem drogowym i 9 mostów spacerowych, łącznie z kładką nad jeziorem Długim, która widoczna jest na piątym zdjęciu.
Błękitny szlak w Olsztynie – czterokilometrowy pieszy szlak, który rozpoczyna się przy brzegu jeziora Długiego, a kończy w Jakubowie.
Szlak zaczyna się przy ulicy Bałtyckiej, następnie prowadzi wzdłuż jego brzegu w kierunku Lasu Miejskiego. Na teren leśny wchodzi w pobliżu drewnianego mostu spinającego brzegi jeziora. Dalej szlak przecina ulicę Leśną, by zaraz potem połączyć się na około 600 metrów ze szlakiem czarnym. Po ich rozejściu dochodzi do Mostu Smętka nad Łyną. W jego pobliżu znajduje się skrzyżowanie ze szlakiem czerwonym, prowadzącym z Olsztyna do Torunia. Trasa prowadzi do Jakubowa, gdzie usytuowana jest meta.

piątek, 19 maja 2017

441. Okolice Olsztyna / Dywity – kościół, kapliczki, szkoła

Kilka kilometrów dalej wkraczamy do Dywit, podolsztyńskiej gminny i spoglądamy na kościół. Pierwsza gotycka świątynia poświęcona św. Apostołom Szymonowi i Judzie Tadeuszowi została wzniesiona w wieku XIV i przyłączona do dekanatu dobromiejskiego. Wieża została wybudowana na przełomie XV i XVI w. W 1893 r. rozebrano kościół, pozostawiając wieżę. Nowy konsekrował 25 X 1897 r. biskup polowy Adolf Namszanowski. Jego budowniczym był ks. Józef Rapierski, który wyposażył także wnętrze. Neogotycki ołtarz, figury apostołów, konfesjonał i chór wykonały zakłady snycerskie z Królewca. Szkoła wrocławska wykonała witraże, a szkoła śląska obrazy drogi krzyżowej i obrazy bocznych ołtarzy. Projektantem był oczywiście Fritz Heitmann z Królewca, który projektował wiele ceglanych kościołów na terenie diecezji warmińskiej i wykorzystywał elementy zaczerpnięte z architektury Prus Krzyżackich. Zobacz: Jonkowo – kościół pw. św. Jana Chrzciciela | Olsztyn – kościół pw. NSPJ. Cytując za Leksykonem Kultury WiM, jest to kościół orientowany, neogotycki, trójnawowy, halowy. Wzniesiono go z czerwonej cegły na rzucie prostokąta o wymiarach 40m x 17m. Po stronie wschodniej znajduje się prosto zamknięte prezbiterium, od zachodu do korpusu budowli przylega kwadratowa wieża o sześciu kondygnacjach. Jej dolne piętra ozdobione zostały blendami ostrołukowymi i bliźnimi półkolistymi wnękami oraz tynkowanym fryzem opaskowym. Całość nakryto dachem dwuspadowym ze szczytami schodkowymi i zwieńczono czterometrowym krzyżem oraz chorągiewką z kutego żelaza z datą 1894. Również korpus nawowy oraz prezbiterium ozdobiono licznymi blendami ostrołukowymi i bliźnimi półkolistymi, tynkowanymi wnękami, wklęsłymi fryzami i schodkowymi szczytami. Całość przykryto dwuspadowym dachem z dachówki. W nawie głównej zastosowano sklepienie gwiaździste, sześcioramienne, w nawach bocznych – krzyżowo-żebrowe.
Dywity, Warmia południowa. Nazwa wsi Dywity pochodzi od słowa Dywitzen, co w języku pruskiego plemienia Warmów oznacza Góra Boga. Wieś wzmiankowana w roku 1354, lokowana w 1366 r. i do roku 1772 r. należała do kapituły warmińskiej. 
Powyżej nisza blendy i rzeźba Najświętszego Serca Pana Jezusa. Korpus kościoła bogaty jest w tynkowane wnęki oraz różnego rodzaju sterczyny.
W niszy plebanii kolejna rzeźba oraz kapliczka warmińska przy kościele.
Budynek starej szkoły. Polska szkoła w Dywitach została zorganizowana w 1945 roku. Budynek został wybudowany w pierwszych latach XX wieku, w miejscu uprzednio spalonej szkoły, mieszczącej się w budynku drewnianym. Na ówczesne czasy był to obiekt nowoczesny, o dwóch salach lekcyjnych i  mieszkaniach dla dwóch rodzin nauczycielskich. W późniejszych latach szkołę rozbudowano.

sobota, 13 maja 2017

440. Most na rzece Wadąg

W drugiej połowie lat 60-tych ubiegłego wieku realizowano w Olsztynie kultowy film Stawka większa niż życie. Most pomiędzy Olsztynem a Dywitami grał finałową rolę w scenie pościgu w odcinku Podwójny nelson. Jest to scena przedstawiającą staczające się ze skarpy auto i to właśnie była skarpa przy tym moście. Ten fragment znalazł się dodatkowo w czołówce serialu. 
Trochę historii. Zanim podjęto decyzję o budowie mostu mieszkańcy Dywit i okolic przez stulecia korzystali wyłącznie z mostu w miejscowości Wadąg, który nosił nazwę Königsbrücke czyli most królewski, ponieważ przebiegał tamtędy główny trakt komunikacyjny z południa Prus Wschodnich do Królewca. Skrócenie drogi było trafną decyzją. W 1859 r. rozpoczęto budowę nowego traktu i zarazem mostu. Ten jednak po bardzo krótkim czasie eksploatacji zawalił się. Ponowne przywrócenie komunikacji nastąpiło jesienią 1862 r. Prace prowadzone były pod kierunkiem mistrza budowlanego Fölsche. W roku 1934 wykonano w tym miejscu kolejny most, do tej budowy użyto bloków granitowych, cegieł oraz żelbetu. Następne prace przeprowadzono wkrótce po drugiej wojnie światowej w 1949 r. Po modernizacji most wykonany był z ceglanego łuku, wspartego na kamiennych przyczółkach. Ze względu na postępujące uszkodzenia ceglanego sklepienia w 1975 roku nad obiektem nadbudowano tymczasową, składaną konstrukcję stalową, a od 1985 roku most został zamknięty dla ruchu kołowego. W latach 1986-87 całość przebudowano, zmieniając strukturę i gabaryty do stanu widocznego na zdjęciach. A na filmowym kadrze spadający samochód z nadradcą Gebhardtem.

poniedziałek, 8 maja 2017

439. Rzeka Wadąg

Wadąg to rzeka w północno-wschodniej Polsce. Bierze ona swój początek w jeziorze Wadąg, wpływa do Łyny jako jej prawy dopływ w granicach administracyjnych Olsztyna. Wypływa natomiast jako Kanał Dymerski na południowy wschód od Biskupca, przepływając przez jeziora Kraksy, Dadaj, Tumiańskie. Jej główny odcinek płynie przez tereny leśne, kamieniste dno i szybki nurt tworzą bystrza. W początkowym i końcowym biegu, w wyniku istniejących elektrowni, Wadąg tworzy rozlewiska.
Przy brzegach rzeki Wadąg, kierunek Elektrownia Łyna. Zobacz: Elektrownia Łyna w Olsztynie.
Żyją tu też bobry. Kilkaset lat temu uznawano je za ryby, przez wieki polowano na nie, dziś wiemy, że są ssakami, największymi gryzoniami Europy i podlegają ochronie prawnej. Bóbr buduje tamy i kanały, nawadnia tym samym tereny suche i przyczynia się do zmiany ich ekosystemu. Jest bardzo rodzinny i żyje ze swą drugą połową aż do śmierci. Nie opuszcza także raz wybranego miejsca żeremia. Populacja bobrów na Warmii i Mazurach szacowana jest na ok. 7,5 tys. osobników.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...