Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

472. Sgraffito olsztyńskie /8/

Dekoracja sgraffitowa dawnego kina Awangarda autorstwa Eugeniusza Kochanowskiego i Bolesława Wolskiego, 1974 r.

Co to jest sgraffito?

Sgraffito to jedna z technik dekoracyjnych malarstwa ściennego, polegająca na pokryciu muru kilkoma, najczęściej dwiema, warstwami barwnego tynku i na częściowym zeskrobywaniu wilgotnych warstw górnych za pomocą ostrych narzędzi. W ten sposób w wydrapanych partiach odsłania się kolor warstwy dolnej i powstaje barwna kompozycja, spotykana zwykle w dekoracji fasad w architekturze włoskiego i środkowoeuropejskiego renesansu. Popularność, jaką ta technika zdobienia cieszyła się w latach 50. i 60. XX w., wynikała zapewne stąd, że dekoracja powstawała szybko i była tania. Projekt wystroju Starego Miasta w Olsztynie powstał w 1963 roku. Opracował go zespół artystów plastyków: Hieronim Skurpski, Bolesław Wolski, Henryk Oszczakiewicz, Jan Ilkiewicz, Czesław Machnicki, Julian Dadlez oraz Maria i Ryszard Wachowscy. Największa część sgraffitów na elewacjach kamieniczek wokół olsztyńskiego rynku powstała w latach 1964-66.

Sgraffita staromiejskie na zakładkach

Staraniem Wydziału Kultury i Ochrony Zabytków olsztyńskiego ratusza zostały wydane zakładki do książek, które popularyzują dekoracje sgraffitowe znajdujące się na staromiejskich fasadach.

471. Sgraffito olsztyńskie /7/

Andrzej Samulowski, sgraffita na elewacji kamienicy przy ul. Stare Miasto 5/6.
Fryz sgraffitowy z 1974 r., ul. Staromiejska  i Lelewela.
Narożnik kamienicy przy ul. Staromiejskiej – kamienica zdobiona sgraffito przedstawiającym dawne  prace Warmiaków, garncarz i  prządka w  strojach ludowych. Autor M. Romańczuk.

470. Dom Burmistrza, płaskorzeźby na staromiejskiej kamienicy

Płaskorzeźby zdobiące kamienicę zwaną burmistrzówką, autor Ryszard Wachowski. Dom Burmistrza to najstarszy murowany budynek mieszkalny w Olsztynie, usytuowany naprzeciw Starego Ratusza. Tradycyjnie uważany jest za najważniejszą kamienicę rynku oraz siedzibę dawnych burmistrzów Olsztyna. Budowla pochodzi prawdopodobnie z ok. 1500 roku. Wyróżnia się gotyckimi ostrymi łukami arkad, w odróżnieniu od pozostałych kamienic Starego Miasta zbudowanych w stylu barokowym lub późniejszym. Po częściowym zniszczeniu w 1945 roku, w latach 50-tych do kamienicy dobudowano piętro. Przestrzenie między oknami wypełniono kamiennymi płaskorzeźbami. Częściowo zrekonstruowane arkady pozostawiono nieotynkowane, dzięki czemu widoczne są fragmenty oryginalnych gotyckich murów z laskami węgarkowymi. W latach 1886-1893 w kamienicy miała swoją pierwszą siedzibę wydawana po polsku Gazeta Olsztyńska.

468. Sgraffito olsztyńskie /5/

Powyżej trzy postacie spowite promieniami zachodzącego słońca, które stąpają po trawie autorstwa Marii i Ryszarda Wachowskich.

467. Sgraffito olsztyńskie /4/

Powyżej dekoracje Domu Rzemiosła przy ul. Prostej – herby miast Warmii i Mazur. W górnym pasie herby Iławy, Lubawy, Olsztyna, Morąga, Biskupca, w dolnym Szczytna, Lidzbarka Warmińskiego, Ostródy, Mrągowa i Kętrzyna. Drugą część fasady zdobi  dwanaście ceramicznych herbów cechowych,  które zostały umieszczone umieszczonych również w pasach międzyokiennych. W górnym rzędzie herby cechów malarzy, murarzy, szklarzy, ślusarzy, szewców, stolarzy, w dolnym piekarzy, ludwisarzy, kowali, fryzjerów, krawców i  rzeźników. Elementy mocowali na ścianie robotnicy, którzy nie zastosowali się do uwag autora i nie tylko zmienili kolejność, ale też niektóre z kafli odwrócili wspominał po latach autor Bolesław Wolski.

466. Sgraffito olsztyńskie /3/

Fragment sgraffitowej dekoracji z 1966 roku autorstwa H. Oszczakiewicza i B. Wolskiego na narożnej kamienicy przy ul. Prostej.

465. Sgraffito olsztyńskie /2/

Portrety J. Dantyszka, M. Kopernika, I. Krasickiego, M. Kajki, A. Samulowskiego, F. Nowowiejskiego na fasadzie kamienicy staromiejskiego rynku przy ul. Zamkowej. Autorami są H. Oszczakiewicz i M. Szymańska. Andrzej Samulowski był działaczem warmińskim, poetą, założycielem pierwszej księgarni na Warmii. Obok dekoracja na budynku Starego Ratusza.

464. Sgraffito olsztyńskie /1/

Sgraffita ukazujące postacie kobiet i mężczyzny w strojach ludowych. Autorem pracy jest Bolesław Wolski, który na czterech scenach ukazał pary w strojach charakterystycznych dla swojej epoki. Widzimy parę ze średniowiecza, panią i pana w strojach renesansowych, szlachciankę i szlachcica w strojach sarmackich oraz zwiewną parę romantyków.

463. Płaskorzeźba na staromiejskiej kamienicy

Miasto to wielka galeria sztuki. Może Olsztyn nie posiada dzieł w stylu chicagowskiego Cloud Gate Anisha Kapoora czy znakomitych londyńskich murali, ale zawsze można nacieszyć oko staromiejskimi sgraffito lub pracami uczniów olsztyńskiego plastyka. Są też peerelowskie rzeźby, pomniki, tworzone w ukryciu murale, baby pruskie i cała reszta designu ulokowanego w przestrzeni publicznej. Wystarczy tylko uważnie rozglądać się dookoła.
Olsztyńskie Stare Miasto posiada znakomitą galerię, którą stworzyli doskonali olsztyńscy plastycy: Andrzej Samulowski, Hieronim Skurpski, Eugeniusz Kochanowski, Henryk Oszczakiewicz, Bolesław Wolski, Maria Szymańska. Wystarczy tylko rozejrzeć się uważnie, by zobaczyć sgraffita ukazujące zajęcia ludowe, warmińskich działaczy czy  abstrakcje geometryczne.
Płaskorzeźba syrenka z imponujących rozmiarów rybą na uniesionych ramionach – dzieło Ryszarda Wachowskiego, które zostało wkomponowane w podcienia jednej z kamieniczek. W latach 70. ukazały się dwa zbiory bajek autorstwa Ireny Kwinto inspirowane legendami z Warmii i Mazur. Wiele legend nawiązuje do rzek i jezior, które wyróżniają przyrodę naszego regionu. Jest tam również opowieść o tym jak powstała Łyna. Być może także płaskorzeźba Ryszarda Wachowskiego nawiązuje do lokalnych legend i podań.