piątek, 7 lipca 2017

447. Mozaika na ścianach budynku rektoratu UWM

Bardzo lubię mozaiki. Jedną z nich, mozaikę z potłuczonych talerzy już pokazywałem. Dziś kolejna, oddalona kilka kroków od powyższej willi. Mozaika zlokalizowana jest na ścianach budynku rektoratu przy ul. Michała Oczapowskiego 2. Sprytnie przedstawia to, z czego znane jest to miejsce, czyli z Wyższej Szkoły Rolniczej oraz Akademii Rolniczo-Technicznej. We wrześniu 1950 roku powołano trzy wydziały: rolniczy, zootechniczny i mleczarski. Rok później utworzony został wydział rybacki. ART istniała w latach 1972-1999. 1 czerwca 1999 roku wraz z Wyższą Szkołą Pedagogiczną i Warmińskim Instytutem Teologicznym weszła w struktury Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

piątek, 30 czerwca 2017

446. Willa dyrektora dawnego szpitala psychiatrycznego w Kortowie


O Kortowie już kiedyś wspominałem. Kortowo, dawniej Kortau, dla Prusów Korto w języku staropruskim oznaczać miało stary las. Istnieje również zapomniana i dziś nieużywana nazwa Totenkopf Trupi Czerep. Od 1886 roku istniał tu Zakład dla Umysłowo Chorych. Była to jedna z największych tego typu placówek na terenie Prus Wschodnich. W czasie wojny chorzy nigdy nie wracali z niego do domów, występowała tu bardzo duża śmiertelność, a za przyczynę zgonów podawano zazwyczaj gruźlicę. Pogłoski mówiły o badaniach naukowych dokonywanych na ludziach, a dziś wiemy o tzw. operacji T-4. W styczniu 1945 roku Armia Czerwona zajmowała Olsztyn i niszczyła wszystko, co napotykała na swej drodze. Tuż przed jej wkroczeniem wywieziono psychicznie chorych na Dworzec Zachodni i załadowano do pociągu, który dojechał do oddalonych o kilka minut jazdy Naterek. W pobliskich willach przy obecnej ul. Warszawskiej 107 i 111 po kilku dniach od tych wydarzeń znaleziono powieszone zwłoki personelu medycznego i rozstrzelanego dyrektora zakładu wraz z żoną. Dziś w dawnych budynkach z czerwonej cegły są sale wykładowe, pracownie lub mieszkania dla wykładowców. Zobacz też: Tajemnica szpitala w Kortau.

czwartek, 22 czerwca 2017

445. Wzgórze św. Andrzeja, wieża wodna

Powyżej wieża wodna w Olsztynie przy ulicy Żołnierskiej. Jej użytkowanie rozpoczęto 1 lipca 1899 roku i kontynuowano do połowy lat 70. XX w. Została wybudowana na tzw. Wzgórzu św. Andrzeja najwyższym wówczas punkcie miasta, który liczył 143 m n.p.m. Obecnie jest siedzibą obserwatorium astronomicznego. 
Jaki jest cel tej wieży? Otóż wieża ciśnień to wieża wodna, na której szczycie umieszczony jest zbiornik, do którego za pomocą pomp wtłaczana jest woda pozyskiwana z niżej położonych źródeł. Jej zadaniem jest nadanie odpowiedniego ciśnienia grawitacyjnego wodzie do systemu rur, drenów lub kanałów położonych poniżej. Najstarszą na Warmii jest renesansowa wieża wodna we Fromborku zbudowana na przełomie XIV-XVI wieku, a do lat 80. XX w. największą ich liczbę posiadały koleje. 
W Olsztynie sieć wodociągowa została uruchomiona w pierwszej połowie XVI wieku. Projekt budowy kanalizacji i wodociągów miejskich powstał w 1893 roku dzięki inicjatywie burmistrza miasta Oskara Beliana.

czwartek, 15 czerwca 2017

444. Jezioro Tyrsko

Jezioro Tyrsko zlokalizowane jest w dzielnicy Gutkowo i dlatego było też kiedyś nazywane jeziorem Gutkowskim.
Dziki nie próżnują...
W granicach administracyjnych Olsztyna obecnie leży 15. jezior, z czego 14. przekracza powierzchnię 1 ha. Łącznie wszystkie jeziora zajmują 725 ha, co równa się 8,25% powierzchni całego miasta. Drugim co do głębokości olsztyńskim jeziorem jest Tyrsko. Maksymalna głębokość akwenu to 30,6 metrów, a jego powierzchnia wynosi 18,6 ha. Jezioro Tyrsko przez lata było rezerwatem przyrody. Niewielki akwen słynął z czystości i wody koloru szmaragdowego. Świadczyła o tym obecność raków oraz rzadka roślinność, np. poryblin jeziorny występujący jedynie w jeziorach absolutnie czystych. Było to jedno z trzech stanowisk tej rzadkiej rośliny na Pojezierzu Mazurskim. Tak było kilkanaście lat temu. Dziś jest niestety gorzej, ale też pięknie.

środa, 31 maja 2017

443. Murale w Olsztynie

W Olsztynie sporo murali, które ostatnio przykuwają moją uwagę. Zobacz: Murale po olsztyńsku.
Mural przy j. Długim, ul. Bałtycka
Mural przy ul.Grunwaldzkiej
Mural na olsztyńskim Zatorzu
Mozaika na murze przy ul. Kopernika

czwartek, 25 maja 2017

442. Jezioro Długie

Dziś walka wiosny z zimą, czyli dwa weekendowe dni w Olsztynie. Poranek z kawą w ręku, gazetą i ulubioną muzyką w tle, południe nad jeziorem Długim, a wieczór przyniósł śnieg i smutek. Przeglądałem stare zdjęcia i myślałem o mojej Babci. Następnego dnia patrzyłem, jak ludzie wsiadają do wagonów na dworcowym peronie, walczą z walizkami, żegnają się z najbliższymi, trzaskają drzwiami i skład odjeżdża w nieznane. Takie banalne ukojenie.
W granicach administracyjnych Olsztyna znajduje się 15. jezior. W XIX w. miasto mogło poszczycić się jeszcze większą ilością zbiorników wodnych. Sprzedano np. jeziora położone przy obecnej ul. Warszawskiej. W prywatne ręce trafiły zbiorniki Choinki, Płociduga, Fajferek, Staw Górny. Niektóre z nich kupił przedsiębiorca August Hipler, który rozpoczął w celach zarobkowych spuszczanie wody i ich zasypywanie. Jezioro Fajferek zostało zasypane w 1882 r., a mieszkańcy Olsztyna przenieśli kąpiele nad jezioro Długie, gdzie 24 sierpnia 1878 r. oddano do użytku kąpielisko dostępne tylko dla przyzwoitej publiczności płci męskiej oraz dla nauczycieli i ich uczniów
Jezioro Długie położone jest w zachodniej części Olsztyna, w dorzeczu Łyny. Ma sztuczne połączenie z jeziorem Czarnym i Ukiel. Jego północna część jest zalesiona, na wschód od północnej zatoki jeziora znajduje się rezerwat Mszar, w części południowej – zabudowania. Wydłużony zbiornik rozciąga się na ponad 1,5 km, zajmuje prawie 27 ha, a w najgłębszym miejscu sięga 17 m.
Las Miejski, o którym już wspominałem, zobacz: Olsztyn, Egon, filmy, zajmuje powierzchnię 1054 ha i posiada dwa rezerwaty torfowiskowe – Redykajny i Mszar. Ze względu na swoje walory przyrodnicze zostały one objęte ochroną już w 1907 roku, co prawnie potwierdziły władze polskie w latach powojennych. W rezerwatach występują niezwykle rzadkie gatunki mchu oraz różne bagienne rośliny. Obszar rezerwatu Mszar ukształtował się w miejscu dawnego jeziora. 
Od lat 50. XX w. ścieki degradowały jezioro Długie, aż po 20 latach stało się najbardziej zanieczyszczonym w mieście. Pierwsze próby ratunku w latach 80. zakończyły się fiaskiem. Potem za rekultywację zbiornika wzięli się naukowcy z ówczesnej Akademii Rolniczo-Technicznej. Przez 10 lat wtłaczali do wody powietrze, a później wprowadzili środki strącające nadmiar fosforu. Dzięki tym wysiłkom do jeziora wróciło życie.
W Olsztynie mamy 10 mostów związanych z ruchem drogowym i 9 mostów spacerowych, łącznie z kładką nad jeziorem Długim, która widoczna jest na piątym zdjęciu.
Błękitny szlak w Olsztynie – czterokilometrowy pieszy szlak, który rozpoczyna się przy brzegu jeziora Długiego, a kończy w Jakubowie.
Szlak zaczyna się przy ulicy Bałtyckiej, następnie prowadzi wzdłuż jego brzegu w kierunku Lasu Miejskiego. Na teren leśny wchodzi w pobliżu drewnianego mostu spinającego brzegi jeziora. Dalej szlak przecina ulicę Leśną, by zaraz potem połączyć się na około 600 metrów ze szlakiem czarnym. Po ich rozejściu dochodzi do Mostu Smętka nad Łyną. W jego pobliżu znajduje się skrzyżowanie ze szlakiem czerwonym, prowadzącym z Olsztyna do Torunia. Trasa prowadzi do Jakubowa, gdzie usytuowana jest meta.

piątek, 19 maja 2017

441. Okolice Olsztyna / Dywity – kościół, kapliczki, szkoła

Kilka kilometrów dalej wkraczamy do Dywit, podolsztyńskiej gminny i spoglądamy na kościół. Pierwsza gotycka świątynia poświęcona św. Apostołom Szymonowi i Judzie Tadeuszowi została wzniesiona w wieku XIV i przyłączona do dekanatu dobromiejskiego. Wieża została wybudowana na przełomie XV i XVI w. W 1893 r. rozebrano kościół, pozostawiając wieżę. Nowy konsekrował 25 X 1897 r. biskup polowy Adolf Namszanowski. Jego budowniczym był ks. Józef Rapierski, który wyposażył także wnętrze. Neogotycki ołtarz, figury apostołów, konfesjonał i chór wykonały zakłady snycerskie z Królewca. Szkoła wrocławska wykonała witraże, a szkoła śląska obrazy drogi krzyżowej i obrazy bocznych ołtarzy. Projektantem był oczywiście Fritz Heitmann z Królewca, który projektował wiele ceglanych kościołów na terenie diecezji warmińskiej i wykorzystywał elementy zaczerpnięte z architektury Prus Krzyżackich. Zobacz: Jonkowo – kościół pw. św. Jana Chrzciciela | Olsztyn – kościół pw. NSPJ. Cytując za Leksykonem Kultury WiM, jest to kościół orientowany, neogotycki, trójnawowy, halowy. Wzniesiono go z czerwonej cegły na rzucie prostokąta o wymiarach 40m x 17m. Po stronie wschodniej znajduje się prosto zamknięte prezbiterium, od zachodu do korpusu budowli przylega kwadratowa wieża o sześciu kondygnacjach. Jej dolne piętra ozdobione zostały blendami ostrołukowymi i bliźnimi półkolistymi wnękami oraz tynkowanym fryzem opaskowym. Całość nakryto dachem dwuspadowym ze szczytami schodkowymi i zwieńczono czterometrowym krzyżem oraz chorągiewką z kutego żelaza z datą 1894. Również korpus nawowy oraz prezbiterium ozdobiono licznymi blendami ostrołukowymi i bliźnimi półkolistymi, tynkowanymi wnękami, wklęsłymi fryzami i schodkowymi szczytami. Całość przykryto dwuspadowym dachem z dachówki. W nawie głównej zastosowano sklepienie gwiaździste, sześcioramienne, w nawach bocznych – krzyżowo-żebrowe.
Dywity, Warmia południowa. Nazwa wsi Dywity pochodzi od słowa Dywitzen, co w języku pruskiego plemienia Warmów oznacza Góra Boga. Wieś wzmiankowana w roku 1354, lokowana w 1366 r. i do roku 1772 r. należała do kapituły warmińskiej. 
Powyżej nisza blendy i rzeźba Najświętszego Serca Pana Jezusa. Korpus kościoła bogaty jest w tynkowane wnęki oraz różnego rodzaju sterczyny.
W niszy plebanii kolejna rzeźba oraz kapliczka warmińska przy kościele.
Budynek starej szkoły. Polska szkoła w Dywitach została zorganizowana w 1945 roku. Budynek został wybudowany w pierwszych latach XX wieku, w miejscu uprzednio spalonej szkoły, mieszczącej się w budynku drewnianym. Na ówczesne czasy był to obiekt nowoczesny, o dwóch salach lekcyjnych i  mieszkaniach dla dwóch rodzin nauczycielskich. W późniejszych latach szkołę rozbudowano.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...