niedziela, 30 września 2012

193. Stary Ratusz, Targ Rybny i Willa Bayer

Kolejno:

Stary Ratusz. Ratusz został zbudowany w XIV wieku i był siedzibą władz miejskich do 1915 roku. W 2003 roku z okazji 650-lecia miasta budynek przeszedł kapitalny remont. W szczycie wschodnim znajduje się triada portalowo-okienna. Środkowy portal z podwójnym gotyckim oślim grzbietem i pojedynczym łukiem odcinkowym to dawne wejście na parter ratusza. Drzwi po prawej stronie prowadziły do klatki schodowej na piętro, a lewe okno doświetlało halę targową. Mozaika zegara słonecznego została wykonana w 1966 roku.

Dom Gazety Olsztyńskiej.  Dom istnieje od 1992 r. i jest siedzibą muzeum. Od 1920 do 1939 r. w budynku mieściła się redakcja i drukarnia jedynej na Warmii polskiej gazety. Muzeum gromadzi zbiory dotyczące historii Warmii oraz Olsztyna.

Targ Rybny. Targ powstał w miejscu wolnej przestrzeni graniczącej z murami miejskimi na obszarze rozszerzonej lokacji miasta. Nazwa Targ Rybny (Fisch Markt) pojawia się w planach z początkiem XIX stulecia.
Po II wojnie światowej zburzono większość zniszczonych budynków stojących przy placu. Nazwę przemianowano wtedy na cześć gen. Karola Świerczewskiego „Waltera”. Mieszkańcy Olsztyna nadali mu potoczną nazwę Karolek. W latach 60. XX wieku zabetonowano plac, a wokoło ustawiono latarnie uliczne i ławki. Z początkiem lat 90. nazwa placu została z powrotem zmieniona na nazwę Targ Rybny. Postanowiono też odbudować kamienice stylizowane na zabudowę przedwojenną. W okolicy znajduje się Dom Gazety Olsztyńskiej i pomnik św. Jakuba, patrona Olsztyna.

Willa Bayer. Plac Franklina Roosevelta w czasach Prus Wschodnich pełnił funkcję handlową i nazywany był Pferd-Markd (Targ Koński). W latach 1894-1896 powstała tu niewielka budowla nazwana Willą Bayer. Jej projektant jest nieznany. Obiekt został wybudowany w stylu eklektycznym, z mieszanką neorenesansu francuskiego i klimatu architektury rosyjskiej. Po II wojnie światowej w budynku mieściło się Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, Instytut Filologii Polskiej WSP, a dziś bank, który obiekt wyremontował.

Dodatkowo lustrzana rzeźba na placu Jana Pawła II oraz wieża kościoła ewangelicko-augsburskiego.

wtorek, 25 września 2012

192. Cmentarz św. Józefa

Cmentarz został założony w 1904 r. pomiędzy drogą do Starkowa (obecnie ul. Rataja) a ul. Wadąską (obecnie ul. Jagiellońska) w Olsztynie. W latach 1912-1913 w bezpośrednim sąsiedztwie cmentarza wybudowano kościół pod wezwaniem św. Józefa. Do 1924 r. cmentarz formalnie należał do parafii św. Jakuba, następnie do parafii św. Józefa. W 1921 r. wybudowana została kaplica cmentarna, która spłonęła w 1996.
Cmentarz został zamknięty w 1962, a od roku 1984 znajduje się w rejestrze cmentarzy zabytkowych.
To nekropolia charakterystyczna dla tzw. Ziem Odzyskanych. Najpierw grzebano tu miejscową ludność pochodzenia niemieckiego oraz polskiego, potem napływową m.in. z Kresów. Nazwiska typowo niemieckie sąsiadują więc z polskimi. Istotnym elementem tych przedwojennych nagrobków było to, że na inskrypcjach dopisywano zawód zmarłego, informowano, czym się zajmował za życia, np. Kaufman (kupiec), Zugführer (maszynista).

środa, 19 września 2012

191. Filharmonia

Filharmonia Warmińsko-Mazurska im. Feliksa Nowowiejskiego w Olsztynie

sobota, 15 września 2012

190. Olsztyński Zlot Miłośników Pojazdów PRL

Nic bez powodu. Tak myślę. Coraz częściej wracam do minionego wieku i okresu peerelu. Wbrew pozorom to były dobre czasy. I niech nikt nie zaprzecza. Dziś zamiast architektury murowanej, konstrukcyjne cacka z blachy lub plastiku. To Zlot Miłośników Pojazdów PRL. W imprezie wzięły udział prawie wszystkie popularne auta z minionej epoki. Można było zobaczyć m.in. syreny, wartburgi, polonezy, fiaty, warszawy, trabanty, skody, milicyjną nysę, a nawet zabytkowe już motocykle. W sumie 35 samochodów i około 10 motocykli. Był też tarpan, model 239, rocznik 1987, z silnikiem Diesla, który na pakę może wziąć 700 kg ładunku oraz żuk, którego zapach doskonale pamiętam z dzieciństwa.
Ja skupiłem się na detalach. Są po prostu piękne.

czwartek, 6 września 2012

188. Architektura PRL-u, cz. 2

- Jest taka teoria prof. Bohdana Jałowieckiego, który napisał, że w 2013 roku zacznie się degradacja bloków wybudowanych w czasach Polski Ludowej. Bloki, które z jednej strony oszpeciły przestrzeń wielu polskich miast, z drugiej dały "własny kąt" tysiącom gnieżdżących się wcześniej "na kupie" Polaków. - To dobra architektura, chociaż uważana za peerelowski koszmar. Zresztą bez kontekstu historycznego nie da się jej zrozumieć. Trzeba wiedzieć, że architekci w tamtej epoce mieli gigantyczne ograniczenia materiałów, że np. małe mieszkania nie są winą architektów, ale ustaleń polityków, którzy tworzyli takie normatywy - mówił w Programie 4 PR Filip Springer, autor publikacji Źle urodzone.
- 1 -
- 2 -
- 3 -
- 4 -
- 5 -
- 6 -
- 7 -
- 8 -
- 9 -
- 10 -
- 11 -
1 - rzeźba Gimnastycy Ryszarda Wachowskiego przed halą Urania w Olsztynie, rok 1979.  
2 - hala widowiskowo-sportowa, rok 1978.   
3 - wieżowiec NBP i plac Solidarności, róg Piłsudskiego i Głowackiego.  
4, 5 - dworzec Olsztyn Główny, rok 1971. Architektura budynku na owe czasy była nowoczesna i dorównywała sztandarowej inwestycji tamtych lat Warszawie Centralnej. Rozległa hala kasowa o powierzchni ok. 1000 m2, połączenie z dworcem PKS, antresola. Na pierwszym piętrze znajdował się bar WARS, na parterze poczekalnia. Aluminiowa stolarka, podwójne szyby, nawiewowe ogrzewanie, pod holem schron. Dziś niestety to nie najlepsza wizytówka stolicy regionu. *
6 - rzeźba Kantata Ryszarda Wachowskiego przy szkole muzycznej.  
7 - Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej, popularne Szubienice autorstwa Xawerego Dunikowskiego, rok 1954.  
8 - pawilony handlowe przy al. Piłsudskiego powstałe z okazji Centralnych Dożynek, rok 1978. Po obchodach miały być rozebrane.
9 - pomnik poświęcony Bogumiłowi Lince powstał wraz z parkiem, który założono w miejscu dawnego cmentarza ewangelickiego przy obecnej ulicy Wojska Polskiego, rok 1973. 
10, 11 - budynek przy ul. Szrajbera 11. W szarych murach w stylu socrealizmu ulokowała się PZPR (najpierw komitet wojewódzki, potem powiatowy) oraz redakcja (1958-1970) Głosu Olsztyńskiego. Po zwinięciu sztandaru PZPR budynek trafił w ręce Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Dziś należy do uniwersytetu.
Dworzec Główny w Olsztynie, lata 70. XX w. Fotografie z książki Dworzec PKP i PKS w Olsztynie.

sobota, 1 września 2012

187. Architektura PRL-u, cz. 1

To budynki, które dziś wydają nam się brzydkie, są często zaniedbane a niegdyś były wzorcami architektury. Czyżby czekały na lepsze czasy? To domy, urzędy, biurowce, szkoły, hale, pomniki i place. W każdym mieście jest ich pełno, mijamy je codziennie. Sami musicie ocenić, czy to obiekty zasługujące na podziw i uznanie, czy ohydne komunistyczne kontenery, które należy zrównać z ziemią? Ja nie będę narzekał. W powakacyjnych wpisach zapraszam na spacer po olsztyńskiej architekturze PRL-u.

1, 2 - hala widowiskowo-sportowa i okolica, rok 1978.
3, 4 - kryta pływalnia przy ul. Głowackiego, rok 1967.
5, 9 - bloki z wielkiej płyty.
6, 7 - planetarium lotów kosmicznych i sala BWA, rok 1973.
8 - dawna siedziba KW PZPR, rok 1954 - pierwsze skrzydło.
10 - dzielnica Zatorze, a w oddali osiedle Pojezierze i wieżowce z lat 70.
Zbigniew Herbert, Architektura

Nad łukiem lekkim - 
brwią z kamienia

na ściany
niezmąconym czole

w oknach radosnych i otwartych
gdzie twarze zamiast pelargonii

gdzie prostokąty bardzo ścisłe
obok marzącej perspektywy

gdzie ornamentem obudzony
strumień na cichym polu płaszczyzn

gdzie ruch z bezruchem linia z krzykiem
niepewność drżąca prosta jasność

    ty jesteś tam
    architekturo
    sztuko z fantazji i kamienia

    tam jesteś piękno zamieszkałe
    nad łukiem lekkim
    jak westchnienie

    na ścianie
    bladej wysokością

    i w oknie
    szybą załzawionym

wygnaniec kształtów oczywistych
głoszę twój taniec nieruchomy
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...